Zmiany w prawie dotyczącym klastrów energii: najważniejsze braki.

Zmiany w prawie dotyczącym klastrów energii: najważniejsze braki.
Autor Elwira Maciejewska
Elwira Maciejewska17.02.2024 | 7 min.

Od 1 stycznia 2024 r. weszły w życie nowe przepisy dotyczące funkcjonowania klastrów energii. Zdaniem ekspertów nowe regulacje niosą za sobą wiele wad, które mogą utrudnić rozwój tych podmiotów zamiast im pomagać. Nowelizacja wprowadza szereg dodatkowych wymogów formalnych dla klastrów, jednocześnie oferując zbyt rygorystyczne preferencje, z których trudno będzie skorzystać. Kontrowersje budzi zwłaszcza obowiązkowy udział jednostek samorządu terytorialnego. Choć z założenia miał on wzmocnić klastry, w praktyce może okazać się ich słabością. Wprowadzone zmiany częściej faworyzują cele administracyjne niż interesy biznesowe przedsiębiorców zaangażowanych w rozwój klastrów.

Nowe wymogi formalne dla klastrów energii

Nowelizacja ustawy o OZE wprowadziła szereg dodatkowych wymogów formalnych, które muszą spełniać klastry energii. Jednym z kluczowych jest obowiązkowy udział jednostek samorządu terytorialnego lub kontrolowanych przez nie spółek w każdym klastrze.

Ponadto porozumienie o utworzeniu klastra musi zawierać szereg elementów określonych w ustawie, m.in. prawa i obowiązki stron, zakres współpracy, dane koordynatora czy obszar działania klastra.

Klastry są również zobowiązane do rejestracji w specjalnym rejestrze prowadzonym przez Prezesa URE. Ma to zapewnić większą transparentność ich funkcjonowania, jednak dla wielu podmiotów może okazać się kolejnym biurokratycznym obciążeniem.

Utrudnienia dla małych inicjatyw

Eksperci zwracają uwagę, że wiele nowych wymogów formalnych może utrudnić rozwój zwłaszcza mniejszych, oddolnych inicjatyw klastrowych. Sformalizowanie zasad ich działania niesie ze sobą konieczność zaangażowania większych zasobów organizacyjnych i finansowych.

Tymczasem klastry energii najlepiej sprawdzają się właśnie jako niewielkie, lokalne przedsięwzięcia, bazujące na zaufaniu i współpracy w ramach społeczności.

Preferencje dla klastrów zbyt rygorystyczne

Choć nowelizacja ustawy o OZE wprowadza pewne preferencje dla klastrów energii, eksperci uważają, że ich warunki są zbyt rygorystyczne i trudne do spełnienia przez większość podmiotów.

Aby skorzystać ze specjalnych zasad rozliczeń, klastry będą musiały m.in. wytwarzać z OZE co najmniej 30-50% energii, posiadać moce oraz magazyny energii na określonym poziomie. Te wymagania, przynajmniej na początku działania, mogą być poza zasięgiem wielu inicjatyw.

Wprowadzone zachęty wydają się zbyt małe w stosunku do nałożonych na klastry wymogów. Ich efektem może być zniechęcenie części podmiotów do angażowania się w rozwój lokalnej energetyki.

Dlatego wiele osób apeluje o złagodzenie rygorów i umożliwienie stopniowego rozwoju klastrów, bez konieczności od razu spełniania wysokich wymagań co do udziału OZE czy posiadanych mocy.

Czytaj więcej: Właściciele małych instalacji OZE: sprawozdanie do URE - kiedy i jak?

Udział JST w klastrze - wada czy zaleta?

Jedną z najbardziej kontrowersyjnych zmian jest nałożenie na klastry energii obowiązkowego udziału JST lub spółek komunalnych. Z założenia miało to wzmocnić te podmioty, jednak w praktyce może okazać się raczej ich słabością.

Samorządy muszą bowiem przestrzegać restrykcyjnych przepisów o zamówieniach publicznych, które ograniczają ich możliwość korzystania z zielonej energii wytwarzanej lokalnie w ramach klastra. Mogą zawierać umowy jedynie na okres do 4 lat, podczas gdy okres zwrotu z inwestycji OZE to zwykle co najmniej kilkanaście lat.

Zalety udziału JST w klastrze Wady udziału JST w klastrze
- wsparcie organizacyjne i finansowe - ograniczenia związane z PZP
- możliwość realizacji inwestycji na budynkach komunalnych - krótki okres zawieranych umów (do 4 lat)
- realizacja celów polityki energetycznej gminy - skomplikowane procedury decyzyjne

Dlatego część ekspertów postuluje wyłączenie zamówień na zieloną energię z klastra spod rygorów PZP. Inni uważają, że lepszym rozwiązaniem byłoby zachęcanie samorządów do udziału w klastrach, a nie nakładanie na nie takiego obowiązku.

Koordynator klastra z większymi uprawnieniami

Zmiany w prawie dotyczącym klastrów energii: najważniejsze braki.

Nowelizacja rozszerza uprawnienia koordynatorów klastrów energii. Zgodnie z przepisami będą oni mieli m.in. dostęp do szczegółowych informacji na temat rynku energii oraz danych pomiarowych dotyczących członków klastra.

Celem jest ułatwienie koordynatorom monitoringu funkcjonowania klastra i sporządzania wymaganych sprawozdań. Jednak część podmiotów obawia się nadmiernej ingerencji koordynatorów w ich autonomię i samodzielność biznesową.

Eksperci zaznaczają, że dostęp do wrażliwych danych klastra powinien być ściśle określony i nadzorowany, aby zapobiec ewentualnym nadużyciom. Ważne jest również jasne zdefiniowanie zakresu uprawnień, obowiązków i odpowiedzialności koordynatorów.

Pilna potrzeba większej kontroli

Z drugiej strony pojawiają się opinie, że rozszerzenie uprawnień koordynatorów i większa kontrola nad klastrami są niezbędne. W ostatnich latach odnotowano bowiem kilka przypadków nieuczciwych praktyk, nierzetelności czy wręcz oszustw ze strony niektórych podmiotów zarządzających klastrami.

Współpraca klastra z OSD wciąż nieuregulowana

Istotnym problemem jest brak precyzyjnych regulacji dotyczących zasad współpracy pomiędzy klastrami energii a operatorami systemów dystrybucyjnych. Nowe przepisy jedynie ogólnie nakładają na OSD obowiązek zawierania umów z członkami klastra, lecz wiele kluczowych kwestii pozostawiają otwartych.

Nie określono m.in. szczegółowo, na jakich warunkach OSD mają świadczyć swoje usługi na rzecz klastrów i rozliczać się z nimi. To rodzi pole do nadużyć i niejasnych sytuacji, na czym mogą ucierpieć obie strony.

Doprecyzowania wymagają przede wszystkim kwestie techniczne i finansowe – m.in. sposób wyliczania opłat, rozliczanie wymiany energii w ramach klastra, warunki przyłączenia do sieci czy parametry jakościowe dostarczanej energii.

Klastry energetyczne na niekorzyść przedsiębiorców

Eksperci z branży energii odnawialnej zwracają uwagę, że wiele z wprowadzonych zmian faworyzuje cele administracyjne kosztem interesów biznesowych.

W efekcie nowe przepisy utrudniają działalność przedsiębiorcom prowadzącym lub planującym inwestycje w ramach klastrów. Tymczasem to właśnie prywatni inwestorzy i wytwórcy energii odgrywają kluczową rolę w transformacji energetycznej i rozwoju OZE.

Przykładem takiego rozwiązania niekorzystnego dla firm jest choćby wyłączenie klastrów z możliwości działania w sieciach dystrybucyjnych o napięciu 110 kV. Zdecydowana większość projektów OZE realizowana jest właśnie na tym napięciu, więc uniemożliwienie im udziału w klastrach energetycznych jest dużym ciosem.

Dlatego środowiska biznesowe apelują o liberalizację przepisów i stworzenie realnych, rynkowych zachęt do zaangażowania przedsiębiorców w rozwój zdecentralizowanej, obywatelskiej energetyki.

Podsumowanie

Nowelizacja przepisów dotyczących klastrów energii wprowadziła wiele zmian, które z założenia miały wspierać rozwój tych podmiotów i lokalnej energetyki odnawialnej. Niestety część zmian w prawie oceniana jest negatywnie, jako utrudniająca funkcjonowanie klastrów i nakładająca na nie zbyt rygorystyczne wymogi. Eksperci alarmują, że nowe regulacje mogą zniechęcić, zwłaszcza mniejsze inicjatywy, do zaangażowania w OZE. Postulują liberalizację przepisów i szersze uwzględnienie interesów biznesowych podmiotów tworzących klastry energii.

Mimo wprowadzonych zmian, wciąż pozostaje też wiele niejasności, m.in. w kwestii zasad współpracy klastrów z operatorami systemów dystrybucyjnych. Brak precyzyjnych regulacji może rodzić konflikty i spory na linii klastry - OSD. Pilnego rozwiązania wymaga również problem ograniczeń JST wynikających z Prawa zamówień publicznych, które obecnie osłabiają pozycję samorządów w klastrach energii.

5 Podobnych Artykułów:

  1. Wiaty garażowe z panelami fotowoltaicznymi - idealne rozwiązanie na 2023
  2. Nowe baterie SolaX Power dla domów - optymalizowane dla CTR i intencji wyszukiwania
  3. Grzałka do fotowoltaiki - jak wybrać najlepszą i najtańszą w 2023?
  4. Montaż paneli fotowoltaicznych na blasze trapezowej - poradnik krok po kroku
  5. Donice drewniane tarasowe i ogrodowe na kwiaty | Idealne na balkon i taras
tagTagi
shareUdostępnij
Autor Elwira Maciejewska
Elwira Maciejewska

Jestem osobą, która pasjonuje się OZE, budowlanką i wykończeniami. Na moim blogu znajdziesz wiele praktycznych porad i inspiracji z tych dziedzin.

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

Komentarze (0)

email
email

Polecane artykuły